Vaarwel Pension Almonde, welkom Vlaardinger Meent

Sinds dit voorjaar is Stad in de Maak actief in Vlaardingen. Een rustig woonwijkje met jaren ’20 woningen op vijftien minuten metro-afstand van het centrum van Rotterdam is de locatie van het volgende experiment met het tijdelijk beheer. Welkom in de Vlaardinger Meent / Vlaardingen Commons, de nieuwste telg van Stad in de Maak en de opvolger van Pension Almonde. Wat rustiger en wat groener deze keer, maar met dezelfde uitgangspunten: alternatieve samenlevingsvormen, het zo veel mogelijk delen van voorzieningen en engagement met de bewoners uit de wijk.

Cornelis Houtmanstraat

Vaarwel Almondestraat
De voorloper van de Vlaardinger Meent, Pension Almonde link, was een straat met 52 voormalige sociale huurwoningen. Van eind 2019 tot april 2021 was de hele Almondestraat in Rotterdam in beheer van Stad in Maak als experiment om de stad toegankelijk te houden. Er woonden moderne stadsnomaden; mensen die tussen wal en schip vallen op de woningmarkt. Commons en laagdrempelige buurtinitiatieven kregen er een kans. Fysiek is er niets meer van Pension Almonde over. Alleen een lege straat met gekleurde muren en beveiligingscamera’s van de nieuwe eigenaar.
Gelukkig is er nog de impact: de research die er gedaan werd, zowel als kunstproject als academisch. De aandacht die kwam voor de stadsnomaden en impuls die dit gaf aan het politieke en maatschappelijke debat. Verder was er natuurlijk de Slopera, die als onderdeel van de Operadagen een statement maakte tegen speculatie en het grootkapitaal. Bovendien woonden er mensen, ontstonden er netwerken. Zelfs in coronatijd, vanwege de noodhulp en de gedeelde ruimte en buurtvoorzieningen in de plint. Dit moesten we toch voortzetten op een nieuwe plek? Al was het maar om de vraag te beantwoorden: Kan het Pension zelf nomadisch worden en zich van plek naar plek verplaatsen?

Buitenkeuken, Studio C.A.R.E.

Welkom Vlaardingen-Oost
In elk geval wel voor een deel. Een deel van de bewoners van Pension Almonde verhuisde mee naar twee straten in Vlaardingen: De Cornelis Houtmanstraat en de Nieuwe Kerkstraat. Waar Pension Almonde één straat omvatte, zijn dit zelfs twee straten, waarvan de woningen van woningcorporatie De Samenwerking langzaam in beheer komen van Stad in de Maak tot aan de sloop, die gepland staat in 2023.
Na het verlies van Pension Almonde is er één voorwaarde: Stad in de Maak laat dit keer iets blijvends achter, zodat de herinnering aan dit nieuwe ‘pension’ ook na de sloop achterblijft in de wijk. In eerste instantie zou Stad in de Maak de lege woningen overnemen, maar na de start van het project bleek dat ook de zittende bewoners die zouden moeten verhuizen, nu van Stad in de Maak willen huren. Dan hoeven zij hun woning niet uit én zouden ze bovendien minder huur gaan betalen. Volgende week is er een meeting, in het Nederlands en Engels, om de bewoners in te lichten over sociocratie en de ideeën achter het pension.
Een verrijking, vindt de 22-jarige Noëmi het leven in de Cornelis Houtmanstraat. In coronatijd woonde ze alleen. Achteraf gezien was dat best eenzaam. Ze droomde over een community. Nu ze betrokken is bij de start in Vlaardingen kan ze eindelijk haar idealen leven. “Een crisis toont meer dan ooit dat wij elkaar nodig hebben en zo duurzaam mogelijk moeten leven.” Ze komt uit Roemenië en volgt haar volledige HBO-opleiding in Nederland. Als student Transformative Social Innovation is het wonen via Stad in de Maak een levend onderzoek voor haar.
Samen met huisgenoot en vriendin Romy was ze een van de eerste bewoners. Ze kregen het oudste huis toegewezen, wat ze opknapten met tweedehands meubels en kunst van vrienden aan de muur. Hoewel ze boven wonen, delen de bewoners alle tuinen. Het balkon staat vol stekkies, die klaar zijn om de grond in te gaan.

Noëmi

Stekkies
Aan de overkant, in de Nieuwe Kerkstraat heeft Laura hetzelfde. Overal staan er planten die een plekje moeten krijgen. Net ingetrokken en nog voor die – Laura identificeert als non-binair – alles binnen op zijn plek heeft staan, is die meteen aan de tuin begonnen. Eerst stond er een vijgenboom, dat vond de community een grote aanwinst. “Helaas heeft de vorige bewoner heeft ‘m van de week opgehaald. Wel heb ik de bessenstruiken uit de tuin van de buurman kunnen redden en hier geplant.” Eerst woonde Laura in een ecodorp in de Achterhoek, maar via Noëmi kwam die in Vlaardingen terecht.

Een paar huizen verder laadt David zijn auto uit. De helft van de verhuisspullen liggen er nog in. Voor het eerst sinds jaren trekt hij in een woning, nadat zijn plan om de wereld rond te zeilen in duigen viel door corona. “We zijn blij om op deze manier bij te dragen aan sociale verandering. De woningmarkt zit potdicht en zo onderzoeken we een alternatief. Ik ben ook heel benieuwd naar het idee van sociocratie. Dus we gaan ontdekken hoe het is om ergens in te investeren, ook al is het uiteindelijk natuurlijk tijdelijk.”

Olaf en Paul

Pannenkoeken en drankjes met de buren
In het huis naast dat van Noëmi bakt Clara pannenkoeken, terwijl haar vriendin Rif haar backpack inpakt. Er gaat veel in, want zonder vaste woon- of verblijfsplaats leeft daaruit. Ze gaat vandaag naar Frankrijk en hoe lang ze waar zal blijven weet ze nog niet. Op een stoel zit huisgenoot Eden aan de koffie. Hij moet opschieten om naar zijn werk te gaan, maar hoopt nog een pannenkoek te bemachtigen.
Vrolijk vertelt de Duitse Clara over haar verhuizing van het levendige pension Almonde, midden in de stad, naar het toch wat rustigere Vlaardingen. “Hier zit je vlakbij de Broekpolder, fijn in een natuurlijke omgeving. En als ik vrienden wil zien, ben ik in een kwartier in de stad. We hebben het hier ook leuk met elkaar. Er is frisse energie. We mogen samen de community vormgeven. Pension Almonde was een staand concept, waar ik in kwam wonen toen het al een jaar draaide.” Ook hier staan er potjes met stekkies op tafel. Daarnaast liggen er stukken zelfgemaakte zeep. “Van de buurvrouw, Linda, die hier al jaren woont. We krijgen steeds meer contact. Ze wil weten wat we ervan vinden.”

Al met al is het nieuwste pension een mix van verschillende soorten bewoners. De stadsnomaden die uit levensovertuiging niet hechten aan een vaste woonplek vormen een interessante combinatie met de oude bewoners van de straten, die juist willen blijven omdat ze wél hechten aan een vaste woonplek. Daarnaast is er mondjesmaat contact met de bewoners van de andere blokken, die in beheer zijn gegeven aan een huisvester van Oost-Europese arbeidsmigranten.
Ergens is het gek, vindt Noemi: “Stad in de Maak neemt deze straten over en wij zijn een community aan het vormen. Maar er is al een community van mensen die hier jaren wonen.

Sociocratische meeting @ De Stokerij

Sociocratie
Elke twee weken is er een meeting, waarin praktische dingen worden besproken. Deze zomer werd er gezamenlijk getuinierd en besloten dat er zo min mogelijk schuttingen in de tuinen moeten staan. Ook is er een buitenkeuken geopend die de bewoners maakten samen met Studio Care. De bewoners zijn verdeeld over vier sociocratische cirkels, die de gemeenschap besturen: program, research, administration en maintenance.
Deze laatste heeft twee subcirkels: gardening en the new people circle, voor het selectieproces van nieuwe bewoners. De basis van het systeem is dat de cirkels over een onderwerp gaan en ideeën opperen, maar dat beslissingen nemen alleen kan op basis van consent: instemming van ieder groepslid. Lees meer over dit besluitmodel van stad in de maak.“

Daarnaast moeten we het veel meer hebben over de structuur van het samenleven”, vindt Noemi. Haar voorstel om ook eens per twee weken een meeting hierover over te organiseren kreeg voldoende bijval. “Hoe waarborg je dat we samenleven als een community, terwijl iedereen zijn vrijheid behoudt? Dat we ieders engagement behouden als er straks veel meer woningen en bewoners onderdeel van de community worden? Het zijn vragen waar je eindeloos over kan lezen en discussiëren, maar wat ik vooral graag wil: dit in praktijk daadwerkelijk gaan doen.”

Slopera , the (short) Movie

Eind september 2020, tussen twee Corona-lockdowns in, werd in de Almondestraat de straatopera ‘Slopera, tragiek van een sloopstraat’ opgevoerd. Een keur aan Rotterdamse acteurs en zangers, een koor van Codarts en natuurlijk de oude en nieuwe bewoners zelf brachten lief en leed van twee jaar vertrekkende Almondestraters en intrekkende stadsnomaden, van gedeeld leed en gedeeld plezier, en van de spelers en slachtoffers van het stedelijk woningtoewijzingssysteem in beeld. Met een samenvattende video impressie kijken we even terug naar één van de culturele hoogtepunten van het project Pension Almonde.

Meer over De Slopera en de activiteiten van het weekend van de uitvoering hier

Nachtexpeditie Rotterdam

In de nacht van 29 op 30 maart organiseerde Stad in de Maak (Piet en Erik: tracking en productie; Jacco en Gaia: catering) ism De Natuurlijke Stad een nachtexpeditie door Rotterdam in het kader van het project Nachtlab: De Donkere Stad (Monnik ea). Tussen zonsondergang en zonsopgang werd met een groep van ca 15 onderzoekers en nachtdeskundigen een rechte lijn dwars door de stad gewandeld. Onderweg werd het nachtlicht en het nachtleven bestudeerd.

Door een semi-willekeurige lijn door de stad te trekken – een letterlijke dwarsdoorsnede – met als centrum de hal van het stadhuis en loodrecht op de Coolsingel geëxtrapoleerd naar de uiterste west- en oostgrens van de stad, is een route ontstaan waarlangs diverse nachtelijke lichtfenomenen en stadsactiviteiten bestudeerd konden worden. Het doel van de tocht was enerzijds om het stedelijke nachtleven (in brede zin, van uitgaansleven tot het gedrag van nachtdieren) en nachtlicht (zowel kunstlicht als natuurlijke donkerte) te ondergaan, anderzijds om verhalen van nachtdeskundigen aan te horen en op zoek te gaan naar de nachtelijke ontwerpopgave van de stad.

Er werd gestart bij zonsondergang (19:09) bij het flatgebouw De Grens, op de grens van Schiedam en Rotterdam, inclusief een avondontbijt in het M4H gebied. De tocht eindigde 12 uur later bij zonsopgang (06:20) met een ravissant ochtenddiner op het verlaten (wachtend op de eerste metro terug naar huis) perron van metrostation Schenkel op de grens van Rotterdam en Capelle a/d IJssel. Er stond een matige wind, het was halfbewolkt en we hebben geen neerslag meegemaakt. De maan stond in het laatste kwartier. De voorspelde minimumtemperatuur was 4 graden Celsius, maar dat bleek reuze mee te vallen, we hebben zelfs ’s nachts op het laatste open terras van de stad gezeten. Het was kortom een prachtige lentenacht.


fotografie Frank Hanswijk

Lees “Nachtexpeditie Rotterdam” verder

Stad in de Maak genomineerd voor Rotterdam Architectuurprijs 2017

Leuk, Stad in de Maak is één van de 10 projecten die door de jury uit 44 inzendingen zijn gekozen voor de Rotterdam Architectuurprijs 2017.
Onze pitch: “Architectuur is méér dan het netjes stenen stapelen of het soepel ordenen van functie en ruimte. Architectuur in zijn beste vorm genereert een bruisend (stads)leven en faciliteert de vrije ontplooiing van mensen. Het is de kunst van het mogelijk maken (Cedric Price).
Meer info in een pdf brochure (link rechts onderaan de stempagina voor Stad in de Maak)

Nog leuker: iedereen kan stemmen voor de publieksprijs!

Lees “Stad in de Maak genomineerd voor Rotterdam Architectuurprijs 2017” verder

STEM OP BAKKERIJ DE EENVOUD

Bakkerij De Eenvoud, een buurtbakkerij die in de meentruimte van Stad in de Maak wordt gemaakt, doet mee aan De Burger Bepaald. Bewoners van Rotterdam-Noord mogen door middel van online stemmen in totaal 50.000,= Euro cultuurbudget verdelen over 65 lokale cultuuruitingen.
Bakkerij de Eenvoud start bij Stad in de Maak, bouwt een leemoven en bakt brood! Iedere week met buurtbewoners samen brood bakken en verhalen, recepten en dromen uitwisselen. Leer brood bakken van de buren en proef de warme broodjes die we voor elkaar bakken.

Bakkerij de Eenvoud bakte afgelopen woensdag 22 november het eerste brood en testte recepten van deelnemers. Samen met buren kneedde we het deeg en bakten we verschillende broodjes en broden. We lieten het brood proeven en Creatief Beheer, hard aan het werk in de wijk, proefde ook een welverdiend broodje mee.
Lees “STEM OP BAKKERIJ DE EENVOUD” verder

An Evening of the Future at City in the Making

Tuesday 24th October City in the Making celebrated the future. A gathering of about 40 inner circle City in the Making inhabitants and fellow-workers plus friends attended three presentations of projects that were made as a contribution to the yearlong festival Pioniersmeent De Stokerij (which loosely translates as: Pioneer Commons The Stokerij or Boilerhouse).

Architect/cartographer/draughtswoman Carlijn Kingma, and futurologist Edwin Gardner and Christiaan Fruneaux (both from Monnik, Studio for Futures & Fictions) were asked to reflect upon the near and distant future, both of society in general as well as of City in the Making as a network and Rotterdam Noord as our place of action. Our secret hope was that they would sketch us a clearly defined roadmap to our future. As usual with such questions we got more than we asked for, but also in a way we got less.
Lees “An Evening of the Future at City in the Making” verder

From the crisis to new property models

Last month the book ‘Funding the Cooperative City‘ was published. The book promotes and assists experiments in community-led urban development in European cities. Through workshops (Rotterdam, Berlin and Paris in 2014 and Budapest, Madrid, Rome, Rotterdam, Bratislava, Prague and Warsaw in 2016) as well as investigative reports, video portraits and a publication, the project brings together protagonists from various cities to help shaping a new European culture of urban development based on community-driven initiatives, civic economic models and cooperative ownership.

City in the Making is one of the featured projects. The interview with Marc Neelen explains it all (well almost). Here it is: FCC_Stad_in_de_Maak (002)

Babylonian Tower of Modernity

Sinds afgelopen november heeft architect/kunstenaar/cartograaf Carlijn Kingma gewerkt aan een allesomvattende, megagrote tekening die de positie van Stad in de Maak in het grotere veld van moderniteit en nieuwe Romantiek plaatst. Hij is eindelijk af. Als opdrachtgevers (en vrienden) zijn we enorm blij met dit ‘meer dan ooit verwacht’ resultaat, en we willen deze blijdschap graag met iedereen delen.


Toevallig (maar wat is toeval?) heeft Carlijn de komende maand haar eerste solo-expositie in Rotterdam in Gallery Untitled, in Rotterdam. De tekening onder de titel ‘The Babylonian Tower of Modernity’ is daar voor het eerst te zien. We nodigen iedereen (maar vooral de kenners en fans van utopieën en ideaalsteden) uit om te gaan kijken. Als je aanstaande zondag naar de opening komt, kun je het resultaat samen met ons vieren, maar een keertje op een rustige dag gaan kijken is waarschijnlijk de enige manier om alle details echt goed te zien. Twee keer gaan dus!

Galerie gegevens, adres en tijden hier

Meer van en over Carlijn Kingma hier

Stoker krant #3 uit: Genoeg van de arbeid!

Het mag dan wel ‘komkommertijd’ zijn geweest, maar dat heeft niet belet dat er een verse editie van de Stoker bij de drukker vandaan is gekomen. Een editie die ingaat op één van de lastige dilemma’s van deze tijd: het eind van de arbeid als grondlegger van ons bestaan. En daarmee het begin van een tijdperk waarin niet arbeid maar juist werk – en dan vooral zinvolle werkzaamheden – centraal staan. We hebben er een paar pagina’s over volgeschreven.

Voor wie dat allemaal wat snel gaat: het begint duidelijk te worden dat de ‘baan’ als perspectief voor een groeiend deel van de wereldbevolking een uitstervende realiteit aan het worden is. Oorzaak daarvan is o.a. de massale uitruil van arbeid(ers) door automatisering / robotisering, terwijl er tegelijkertijd een ongekende toestroom van geschoolde arbeidskrachten is. Netto resultaat: ‘surplus populatie’; een reservoir van zinloos geworden arbeidskrachten. Een schrikbeeld, maar ook een buitenkans: we kunnen ons eindelijk met andere dingen nuttig gaan maken. Meer hierover in een speciale dubbelpagina in de krant.

Voor wie de ‘loonslavernij’ toch al geen aantrekkelijk bestaan bood, zal het eind van de arbeid zeker geen ‘zwart gat’ betekenen. Zoals te lezen valt zijn binnen Stad in der Maak velen dat al in méér of mindere mate in realiteit aan het brengen. Tussen dat alles door een paar opmerkelijke interviews met bij Stad in de Maak betrokken mensen. Maar goed, lees het liever zelf maar! De krant is ouderwets op papier te lezen (af te halen op de Pieter de Raadtstraat) of in deze pdf.

‘Practicing the Commons’ at City in the Making

On Thursday 13 July, City in the Making is hosting participants of Practicing the commons: IASC 2017 Biennial Conference organised by Institute for Collective Action, Utrecht.

The conference focuses on self-governance, cooperation, and institutional change through examples from all over the world, but also pays much attention on the significant current-day developments on common-pool resources and cooperatives within the Netherlands (such as knowledge commons, energy cooperatives, care cooperatives, urban commons, and other citizens’ initiatives), not only by inviting representatives of those Dutch initiatives to join as conference participants, but also by offering them an opportunity to draw attention to their initiatives, by organizing public events and field-trips.

The excursion we will witness recent developments in urban commons taking place in the city of Rotterdam – dealing with housing, food, and education. City in the Making is hosting it together with Food Garden (De Voedseltuin), a charitable organization that distributes food to low-income individuals to avoid hunger and Rotterdam Skillcity (Vakmanstad), a knowledge common, where primary school children are taught gardening, cooking, aikido or judo, technology and programming, and philosophy on a weekly basis.

More about ‘Practicing the Commons’: https://www.iasc2017.org.