Op een dag was het die ene dag waarvan we al vanaf het begin wisten dat ‘ie ging komen. Vorige week maandag is de laatste bewoner van Stad in de Maak uit de Zeeheldenbuurt in Vlaardingen-Oost vertrokken. Ruim 2,5 jaar vormde de Vlaardinger Meent er een hechte community.
In 2021 kreeg Stad in de Maak de Cornelis Houtmanstraat en de Nieuwe Kerkstraat in beheer. Hier vestigde zich een nieuwe woongemeenschap volgens het Stad in de Maak-model: betaalbaar gemeenschappelijk wonen en daarnaast gemeenschappelijke ruimtes en buurtvoorzieningen op de begane grond.
Van december 2019 tot april 2021 was Pension Almonde een tijdelijk thuis voor moderne stadsnomaden, avontuurlijke pensiongasten en verweesde buurtinitiatieven. Een experiment voor de stad van de toekomst in 53 sloopwoningen in de Almondestraat in Rotterdam-Noord.
Foto: Frank Hanswijk
Pension Almonde ligt in ZoHo, een herontwikkelingsgebied in de Agniesebuurt nabij het centrum van Rotterdam. De straat bestaat uit sociale huurwoningen van woningcorporatie Havensteder. Vanwege funderingsproblemen worden de woningen in de Almondestraat gesloopt. Een projectontwikkelaar heeft de grond opgekocht met het plan om nieuwbouwwoningen te bouwen. Terwijl de oorspronkelijke bewoners van de straat langzaam naar hun nieuwe huizen trokken de tijdelijke gasten van het Pension in de straat.
In het pension vonden studenten, Rotterdammers in een scheiding, gezinnen die door verbouwing een tijdelijke plek nodig hadden, migranten, ICT’ers met een project voor 3 dagen in de week in Rotterdam, kunstenaars, seizoensarbeiders, en vrije geesten die niet het grootste deel van hun inkomen aan huur willen besteden voor maximaal 6 maanden een plek.
Tot kort voor de sloop ontwikkelde het experiment zich terwijl de verhalen van oud- en nieuwkomers werden gedocumenteerd.
In de Almondestraat zijn als onderdeel van Pension Almonde in totaal 13 meenten gerealiseerd, waarvan er 4 collectief worden beheerd.
De huiskamer (nr. 157) is het hart van Pension Almonde. Hier kunnen buurtbewoners en nieuwkomers terecht voor vragen en ideeën. Je kan er altijd gebruik maken van de keuken en de wifi. Ook is er hier een centrale wasgelegenheid voor de pensiongasten en buurtbewoners in een ouderwetse kast. Elke dinsdag is er open inloop en gratis soep vanaf 18.00 uur.
Er is een copyshop (nr. 171) waar je voor een klein bedrag of gratis kunt printen en kopiëren. Het is een collectief van anonieme kunstenaars, die onder andere publicaties uitgeven en performances neerzetten.
De Blank Space (nr. 187) is leeg, maar daardoor is juist alles is mogelijk. Als je een activiteit wilt organiseren, kun je de ruimte huren. Denk aan workshops, ceremonies, coaching, muziek, creatieve activiteiten, tentoonstellingen of andere vormen van (samen)zijn. De enige voorwaarde: Laat de ruimte achter zoals je hem gevonden hebt.
En tenslotte de receptie van Pension Almonde, het wijkpension dat voorziet in de behoefte aan een tijdelijk thuis voor toeristen, kunstenaars, professionals en dagjesmensen.
Sinds dit voorjaar is Stad in de Maak actief in Vlaardingen. Een rustig woonwijkje met jaren ’20 woningen op vijftien minuten metro-afstand van het centrum van Rotterdam is de locatie van het volgende experiment met het tijdelijk beheer. Welkom in…
Eind september 2020, tussen twee Corona-lockdowns in, werd in de Almondestraat de straatopera ‘Slopera, tragiek van een sloopstraat’ opgevoerd. Een keur aan Rotterdamse acteurs en zangers, een koor van Codarts en natuurlijk de oude en nieuwe bewoners zelf brachten lief…
Saïd (53) voelt zich thuis in Nederland. Oorspronkelijk komt hij uit Marokko. Als ongedocumenteerde is het voor hem lastig om een woning of kamer te vinden. Daarom is hij erg blij met zijn woning in Pension Almonde, ook al is…
De Frans-Nederlandse stadsnomade Olaf Drancourt (21) bracht zijn jeugd en studietijd in Frankrijk door. Nu begint hij een heel nieuw leven in Nederland.
Zwaanshals 188 is een woning, een atelier, een studio, expositieruimte, verblijfplek en een semi-publieke ruimte in één. Het pand is een weerspiegeling van de blik die bewoners Christine van Meegen en Sebastian Kubersky, samen Studio C.A.R.E., op de wereld hebben.
Als je Studio C.A.R.E. uitnodigt, dan gaat er iets radicaal veranderen in je interieur. Soms moet er iets kapot om het volledige potentieel te kunnen zien. Tegelijkertijd zijn Sebastian en Christine zorgvuldig en uitnodigend. Het hogere doel is immers dat je je thuis voelt op een plek en dat de ruimte dienend is aan waarvoor je haar wilt gebruiken.
Het pand aan de Zwaanshals toont hoe flexibel ze zijn. Elke etage van de bovenwoning heeft een andere functie. Op de eerste is de studio, de tweede is woonkamer en leefkeuken, op zolder is de ene helft voor de kinderen en de andere helft de slaapkamer van de ouders. Er zijn bijna geen muren. Wel hun eigen modulaire, multifunctionele meubels, waardoor er speelsheid en variatie is.
Time-share-commoning
Het uitgangspunt bij Stad in de Maak is dat zo’n 30 procent van een pand commons moet zijn; ruimtes die met elkaar en met de buurt worden gedeeld. Zo hebben andere panden bijvoorbeeld een houtwerkplaats of een Wasbuur. Sebastian en Christine spelen met deze regel. Eigenlijk wilden ze geen footprint, geen huis en geen bezit. Hun leefomgeving bestaat rondom hen, maar ze claimen niets en alles is commons. Ze besloten deze woning op te knappen en commoning te léven, door overal in huis ruimtes open te stellen en te delen.
Toch werkte dat iets anders toen ze kinderen kregen. Inmiddels zijn dat er drie. Het was niet te doen om de bovenwoning, waarin beiden ook nog moesten werken, steeds te delen. Ze kwamen op het idee van time-share-commoning; ze delen hun huis 30 procent van de tijd. Als zij weg zijn om te exposeren op designshows, dan mag iemand anders met hun huis doen wat hij of zij maar wil.
Sebastian en Christine in hun kantoor. Foto’s: Frank Hanswijk
Niets doorgebroken
Dus namen zij een artist in hun eigen residence. Kunstenaar Mark Henning zit nu een maand in het pand aan de Zwaanshals. Hij heeft nog geen muren doorgebroken. De grote schok zit niet in het fysieke; echter hij heeft het huis uitgeroepen tot semi-publieke ruimte om uit te zoeken hoe wij in de nadagen van een pandemie weer kunnen gaan delen.
Mark Henning, artist in residence in juli en augustus 2021 aan het woord:
“The Rotterdam City House Lab staat in het teken van opnieuw leren samenzijn en delen in de context van de coronapandemie.
Dus deel ik het huis. In eerste instantie met mijn vriendin, die normaal in Edinbrough woont. Gelijk na aankomst kreeg zij covid, dus kwam het delen in een heel ander licht te staan. Zij kreeg de zolder. Ik nam de eerste verdieping. Op de verdieping ertussen onderzochten we hoe we bij elkaar konden re-integreren zonder besmettingsgevaar. We keken film op tien meter afstand, beiden aan onze eigen kant van het dubbelzijdige scherm.
Toen ze weer beter was, konden we het huis meer openstellen voor vrienden, couchsurfers, collega’s van Stad in de Maak en zomaar voorbijkomende binnengluurders. Voor de deur staat een bord: ‘gratis koffie en thee boven – met eten dat naast de deur is gekocht’.
De bevindingen presenteer ik dit weekend op een expositie. Dan komen Sebastian en Christine weer terug. Benieuwd hoe ze het vinden om op deze manier terug te komen in hun eigen huis. De kinderen zullen opgelucht zijn dat ik niet aan hun speelgoed heb gezeten. Zij waren bang dat ik hun legokastelen zou slopen. Ik ben benieuwd wat ze ervan vinden dat iedereen nu zomaar binnen kan lopen.”
