Alle grote dingen in de wereld zijn ooit in het klein begonnen, ziet Erik Jutten, mede-oprichter van Stad in de Maak. Een functietitel anders dan ‘voorzitter’ heeft hij niet. Liever pakt hij aan. Verbouwen, ontwerpen, organiseren, maar ook: “Er voor mensen zijn en zorgen dat juist de kleine dingen goed geregeld worden, waardoor mensen samen aan iets groters kunnen werken.”
Dat hij gelukkig wordt van met mensen samenleven en daar oplossingen voor bedenken, ontdekte hij in het studentenleven. Op de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten te Den Haag merkte hij dat hij geen rasechte kunstenaar was, liever faciliteerde hij. Zo begon hij een ‘huiskamerhotel’ in zijn woning, waar internationale kunstenaars tijdelijk onderdak vonden.
Later deed hij dit nog eens dunnetjes over in de tuin van het Gemeentemuseum en op Den Haag Sculptuur onder de naam Bureau voor Hedendaags Avontuur. Toen ook andere steden zo’n conceptueel hotel wilden, vond hij het teveel worden. “Ik wilde me helemaal niet op zo’n manier als kunstenaar uithuren. Ik zette het concept in de koelkast, nooit gedacht dat het ooit een basis voor Pension Almonde zou blijken.”
Samen
Het menselijke aspect van Stad in de Maak houdt hem het meest van alles bezig. De theorie laat hij graag over aan de architecten binnen het collectief, maar nadenken over hoe, wat, wie, waar en waarom doet hij graag. Het liefst ook vanuit zijn hart: “Ik denk echt dat samenwonen hét antwoord is op vele grote vragen. Als mensen zich op de juiste manier samenvoegen, kunnen we zoveel voor elkaar betekenen. Communities van mensen die het leven delen, voor elkaar zorgen, samen hun geld verdienen. Daar zie ik toekomst in.”
Aanjager van oplossingen
Hij zou zo graag de woningmarkt zien veranderen. Van speculatie naar investeren in woningen voor mensen. Hij raakte betrokken bij de oprichting van Stichting VrijCoop voor coöperatief en solidair wonen. Als groepen mensen panden zouden kopen om nooit meer te verkopen, maar altijd te gebruiken voor coöperatief wonen, zouden daar altijd mensen kunnen wonen tegen een betaalbare huur.
Hij wordt al erg blij van wat Stad in de Maak hierin kan betekenen met tijdelijke panden, al richt hij zijn pijlen nu wel echt op een permanente plek. “Als het Stad in de Maak lukt om een plek te vestigen waar mensen permanent kunnen wonen tegen een betaalbare huur, dan wil ik dit concept kopiëren en overal ter wereld delen. Dat zou toch te gek zijn? Weet je wat ik allemaal heb kunnen ontwikkelen door zelf 28 jaar nauwelijks huur te betalen? Ik kon tijd in Stad in de Maak steken bijvoorbeeld. En hoeveel mensen hebben daardoor weer betaalbaar kunnen wonen? Een sneeuwbaleffect.”
Voor hetzelfde geld
Erik was ook de aanjager van de Stokerij, het ‘clubhuis’ van Stad in de Maak aan de Pieter de Raadtstraat, vanuit waar verschillende woongemeenschappen zijn ontstaan. “Ik zag het als een uitdaging om deze panden op te knappen en voor 10 jaar uit de markt te halen en er dingen te doen, onder anderen samen met Marc, Ana, Piet en mijn goede vriend Daan.”
Het is nu ruim 10 jaar later. “Hoeveel hier al niet is gedaan: zoveel mensen hebben hier gewoond en gewerkt, er zijn seminars gehouden, exposities, studentenuitwisselingen. Voor hetzelfde geld – letterlijk! – had dit 10 jaar dichtgetimmerd kunnen zijn. Het tijdelijk beheer blijkt een waardevolle trainingsperiode te zijn voor onszelf en de groep.”
Het gevolg van het dichttimmeren van woningen had hij daarvoor gezien in Detroit, waar hij enige jaren woonde in kunstenaarsgemeenschap Popps Packing. Maar als een echte optimist zag hij juist ook de andere kant: wat je al niet kan bereiken en betekenen als je samen de handen uit de mouwen steekt.
Vragen van de samenleving
“Ik kwam net uit Detroit waar ik voor het architectenbureau Superuse Studios in 2010 met een groep mensen het Detroit Power House heb gebouwd, een off-the-grid huis om zelfvoorzienend te kunnen leven in een stad die door de overheid aan zijn lot is overgelaten.”
Hij was daar betrokken bij verschillende buurt- en kunstinitiatieven. “Ik ontdekte hoe het daar ging en dat vormde me. Het was dag in, dag uit doen en delen met de mensen die betrokken waren. Overdag keihard werken en ’s avonds kampvuur en community. Ik werd verliefd op de werkwijze en zette me elke dag in voor de groep, die steeds sterker werd.”
Die manier van werken nam hij mee naar Stad in de Maak: “Het gaat voor mij verder dan gezellig samenwonen en programma maken. Met bijvoorbeeld het opvangen van bankslapers in Pension Almonde zag ik Detroit steeds meer terug in Stad in de Maak.”
“Ik voel de vragen van de samenleving, hier net zo goed als in Detroit. Ik zou deze sociale- en huisvestingsvragen nog meer met elkaar willen verweven op een permanente plek. Ik ben bereid om allerlei wegen te bewandelen, politiek en op de woningmarkt, om dit op te zetten. Niet eindeloos denken, zoals in Europa, maar gewoon doen: uit noodzaak.”
