We hebben weer een nieuwe plek in Vlaardingen. We zoeken mensen die hier willen wonen, werken en samenkomen. Daarmee draag je actief bij aan het Stad in de Maak-onderzoek naar het creëren van een hechte buurt in wijken in transitie.
Na de ontmanteling van onze community in Vlaardingen-Oost – de sloophamer kwam uiteindelijk toch echt – hebben we nu weer een nieuwe plek in Vlaardingen. Hier gaan we verder met het Stad in de Maak-experiment, waarin we onderzoeken hoe tijdelijk wonen, zelforganisatie en gedeelde ruimte kunnen bijdragen aan beter buurtcontact.
Stad in de Maak is onderdeel van de expositie De Rechtvaardige Stad in het Van Eesteren Museum in Amsterdam. Je ziet er tientallen voorbeelden van bewoners en initiatieven die het heft in eigen hand nemen, tegen de krachten van de economie, beleid en kapitaal in. Stad in de Maak is uitgelicht, omdat wij op creatieve manieren bijdragen aan een toegankelijke stad.
Wat is nou eigenlijk een rechtvaardige stad? Dat is een stad waar inwoners invloed kunnen uitoefenen op een leefomgeving, waar maatschappelijke voorzieningen met een menselijk aspect nog ruimte krijgen en waar niet alleen economische principes zich uitspelen.
De expositie in het Van Eesteren Museum is gebaseerd op het essay De Rechtvaardige Stad van Simon Franke en Wouter Veldhuis. Op een groot paneel in het midden van het paviljoen zijn beelden te zien van tientallen plekken waar bewoners zich uitspreken, organiseren en invloed uitoefenen voor een verandering in hun omgeving. Soms in samenwerking met de lokale overheid en soms tegen de klippen van het beleid op.
Stad in de Maak te zien in het Van Eesteren Museum. Foto: Philip Nkansah Boakye
Ons werk wordt gezien. Het Clubhuis voor clubjes in Zwijndrecht kwam twee keer in de media en daarnaast is Stad in de Maak onderdeel van een tentoonstelling in het Van Eesteren Museum in Amsterdam.
Het programma Expeditie Nederland van Omroep Max besteedde een aflevering aan bewoners die overal in Nederland gedwongen moeten verhuizen. Vanaf minuut 18.50 is te zien hoe Stad in de Maak voorkomt dat de Planetenbuurt in Zwijndrecht, waar veel mensen moeten verhuizen, spookachtig of crimineel wordt.
Met twee ruimtes waar activiteiten plaatsvinden is het commons-buurthuis in Zwijndrecht van start gegaan. Elke bewoner die een idee heeft om iets samen te doen, krijgt een ruimte. “In deze fase zeggen we eigenlijk overal ja op.”
Twee lege sociale huurwoningen aan de Grote Beerstraat in Zwijndrecht zijn het goud voor het commons-buurthuis. De woonkamer van nummer 21 staat al vol met naaimachines. Het kan niet missen; op het raam hangt een kartonnen bord waarop het met grote stiftletters staat aangeduid: ‘NAAI ATELIER’.
Daan den Houter van Stad in de Maak heeft er net samen met huismeester Milan een grote tafel naar binnen gesjouwd. “Die heb ik geregeld bij de gemeente”, vertelt Carry Breur trots. Zij is de initiatiefnemer van dit naaiatelier én van de schilderclub, die ook aan deze tafel zal gaan schilderen. “In andere buurthuizen krijg je niet zomaar een ruimte. Ik ben al jaren bezig. Hier heb ik meteen zelf de sleutel.”
Dat is precies het idee van het commons-buurthuis, vindt Daan. De bewoners zijn aan zet en wij maken het mogelijk. “Het is niet aan ons om te beslissen wat hier komt, daarom zeggen we in deze fase eigenlijk ja op alle initiatieven van bewoners.”
Stad in de Maak bestond in 2023 tien jaar! Dat hebben we gevierd door ons magazijn leeg te schudden en onze avonturen en expertise te delen in een boek. Vlak voor de zomer 2024 is Magazijn Stad in de Maak (eindelijk) opgeleverd en ingericht; een opslagplaats van 320 pagina’s van al onze verhalen over coöperatief wonen en ‘commoning’ in de stad.
Magazijn vertelt over een decennium Stad in de Maak. Over het kleine groepje aanstekers dat destijds, midden in de crisis, begon met het vlot trekken van leegstaande panden en ze beschikbaar maakte om te wonen en als collectieve ruimten voor de buurt. En hoe dat uitgroeide tot een stichting die zorgt dat er een alternatieve manier van wonen mogelijk is, naast de sociale huur met lange wachtlijsten en de speculatieve markt van particuliere huur- en koopwoningen.
Commons in opkomst We merken dat steden van nu toe zijn aan een alternatieve vorm van wonen, werken en samenleven. Waar 10 jaar geleden termen als commoning, gemeenschappelijke huishoudens, community al snel werden weggezet als ‘commune’ en daar vies bij gekeken werd, is het collectief beheer en eigendom van panden, gemeenschappelijk wonen en commoning nu juist een wensscenario voor zowel bewoners, als ontwikkelaars. Dit boek draagt bij aan een antwoord op de zoektocht naar een manier om alternatief, betaalbaar en sociaal wonen mogelijk te maken in tijden van een woningmarkt die vele woningzoekers en levensstijlen uitsluit.
Verhalen, visie en foto’s Er blijkt zoveel meer te vertellen dan we de afgelopen jaren met onze haren onder het (ver)bouwstof hebben gedaan. Het boek is daarom een goede gelegenheid om onze ervaringen met alternatief leegstandsbeheer, met onconventionele woon- en werkprogramma’s en met commons en commoning te delen, te vertellen over onze visie op alternatief en betaalbaar wonen in de stad, wooncoöperaties en alternatieve wijkvoorzieningen. Bovendien laten we zien hoe het gedachtegoed van Stad in de Maak zich in de loop van dat tienjarige avontuur heeft verdiept en verrijkt.
De foto’s die Hans Werlemann maakte in de beginjaren illustreren de ontwikkeling. Daarnaast laten de portretten van Frank Hanswijk van de huidige bewoners zien hoe levendig onze gemeenschap is. In de interviews van Daphne Koenders lees je wat onze panden betekenen voor onze bewoners en gebruikers. De interviews met het bestuur maken inzichtelijk welke activistische, maar toch verbindende houding Stad in de Maak kenmerkt. Natuurlijk wordt eindelijk ook eens duidelijk wat wij nou allemaal doen, onder andere door de uitklapkaart (achterzijde van de stofwikkel om het boek) van Nadia Nena Pepels van al onze panden door de jaren heen.
Ambitie Ook nemen we je mee in onze ambitie om niet alleen tijdelijke woonruimte te bieden, maar één of meerdere permanente wooncoöperaties te vestigen. Verder lees je natuurlijk over onze visie, missie, mijlpalen en plannen voor de toekomst en onthullen we groot nieuws: ons eerste eigen pand is een feit!
Hierover spoedig meer in een volgende blog. Voor nu welkom thuis van je vakantie. We hopen dat dit Magazijn ‘thuis’ voor je mag verrijken.
Magazijn Stad in de Maak, te krijg en te koop Magazijn is voor alle (oud-)bewoners en werkers van Stad in de Maak gratis op te halen vanaf donderdag 5 september bij Kiosk (Pieter de Raadtstraat 35B) zolang de – best grote – voorraad strekt . Zie voor overige openingstijden (veelal donderdag, vrijdag, zaterdag) de website van Kiosk Rotterdam.
Voor andere belangstellenden is Magazijn te koop in Kiosk Rotterdam en bij NAi Boekverkopers / Booksellers (Museumpark 25) voor 29,50.
Magazijn – Stad in de Maak 16,5×23,5 cm; 320 pgs. ISBN: 978-90-9038724-6 Redactie: Ana Džokić, Selma Hengeveld, Daphne Koenders, Marc Neelen, Katarina Popović, Piet Vollaard. Met fotografie van de Stad in de Maak gemeenschap, Frank Hanswijk en Hans Werlemann en de kaart in de omslag is gemaakt door Nadia Nena Pepels.
Team SidM 2023 poseert in fonkelnieuwe KIOK. vlnr (15+) boven: Jaap van der Lee, Selma Hengeveld, Phillipa Driest, Daphne Koenders, Erik Jutten. midden: Ana Dzokic, Daan den Houter, Marc Neelen, Guido Marsille, Piet Vollaard. onder: Frank Hanswijk, Christine van Meegen, lege plek voor Melle Smets (zat vast in Belgie) en Sebastian Kubersky.
In Rotterdam is in december 2023 Kiosk heropend. Ooit onderdeel van Pension Almonde, tussentijds gevestigd in de Hofbogen, nu verhuisd naar de Stokerij aan de Pieter de Raadstraat 35A. Phillipa (Flip) organiseerde een ‘soft opening’ en vanaf nu is deze alternatieve kunst- en activisme bookshop / risoprintshop / vergader- en workshopruimte elke vrijdag van 14:00 tot 20:00 geopend. Hét adres voor ‘radical/critical theory, fiction, poetry and self-publishing practices.’ Intussen is de sloop van de Almondestraat na bijna drie jaar nodeloze leegstand dan toch begonnen, maar zijn de overige SidM-panden in Rotterdam Noord nog steeds actief, en zullen dat de komende jaren ook blijven.
Eind september 2020, tussen twee Corona-lockdowns in, werd in de Almondestraat de straatopera ‘Slopera, tragiek van een sloopstraat’ opgevoerd. Een keur aan Rotterdamse acteurs en zangers, een koor van Codarts en natuurlijk de oude en nieuwe bewoners zelf brachten lief en leed van twee jaar vertrekkende Almondestraters en intrekkende stadsnomaden, van gedeeld leed en gedeeld plezier, en van de spelers en slachtoffers van het stedelijk woningtoewijzingssysteem in beeld. Met een samenvattende video impressie kijken we even terug naar één van de culturele hoogtepunten van het project Pension Almonde.
Meer over De Slopera en de activiteiten van het weekend van de uitvoering hier
Sinds afgelopen november heeft architect/kunstenaar/cartograaf Carlijn Kingma gewerkt aan een allesomvattende, megagrote tekening die de positie van Stad in de Maak in het grotere veld van moderniteit en nieuwe Romantiek plaatst. Hij is eindelijk af. Als opdrachtgevers (en vrienden) zijn we enorm blij met dit ‘meer dan ooit verwacht’ resultaat, en we willen deze blijdschap graag met iedereen delen.
Toevallig (maar wat is toeval?) heeft Carlijn de komende maand haar eerste solo-expositie in Rotterdam in Gallery Untitled, in Rotterdam. De tekening onder de titel ‘The Babylonian Tower of Modernity’ is daar voor het eerst te zien. We nodigen iedereen (maar vooral de kenners en fans van utopieën en ideaalsteden) uit om te gaan kijken. Als je aanstaande zondag naar de opening komt, kun je het resultaat samen met ons vieren, maar een keertje op een rustige dag gaan kijken is waarschijnlijk de enige manier om alle details echt goed te zien. Twee keer gaan dus!
Geïnspireerd door de romantiek van de 19e eeuw in de kunst en de literatuur en de behoefte van de kunstenaars om in de stad in contact te blijven met de natuur, creëren de kunstenaars een stedelijke wildernis. Ze maken gebruik van onnatuurlijke materialen om de invloed van natuurkrachten na te bootsen, en doen hiermee een poging om de natuur dichter bij de mens te brengen. Het huis als onderdeel van de ongerepte natuur, vol verlangen, verleden, eenzaamheid, troost en ontsnapping. Wolkowicz en Brinkhof gaan op zoek naar hun verbondenheid met de natuur.
De vernissage is vrijdag, 24 februari, aan de Bloklandstraat 190 te Rotterdam.
Aanvang 18.00.
Zie ook Facebook-event
Op de begane grond van het Stad in de Maak pand Banierstraat 62 is onlangs een innovatief horecaconcept van start gegaan: restaurantjehuren.nl
Handig als je een keer wilt koken voor maximaal 24 vrienden en daar thuis geen ruimte voor hebt. Of als je altijd al gedroomd hebt van het runnen van een eigen restaurant, maar eigenlijk niet weet of je dat wel kunt: probeer het uit door voor een avond of een week een restaurantje te huren. In de tweede editie van De Stoker wordt het concept in heldere Jip-en-Janneketaal uitgelegd. Voor wie het gemist heeft hierbij nu ook in digitale vorm: Lees verder “Nieuw!!!! RestaurantjeHuren.nl”
